BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SÂU NĂN (MUỖI HÀNH) HẠI LÚA VỤ HÈ THU 2017
Thứ năm, 30/3/2017

Trước ảnh hưởng của sự biến đổi khí hậu, điều kiện thời tiết trong những năm gần đây có nhiều biến động, Hiện tượng hạn hán, xâm nhập mặn diễn ra thường xuyên. Sau các đợt hạn hán lại xuất hiện các cơn mưa trái mùa, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại dịch hại. Trong đó, có đối tượng sâu năn hại lúa.

Theo Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam, sâu năn phát mạnh trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao, số giờ nắng trong ngày thấp. Với điều kiện như vậy, diện tích lúa bị thiệt hại do sâu năn cũng tăng ở những năm mưa trái mùa thường xuất hiện. Cụ thể năm 2011, diện tích lúa toàn khu vực Phía Nam bị sâu năn gây hại là 3.816 ha, đến năm 2014 là 14.784 ha và năm 2017 là năm có diện tích lúa bị sâu năn gây hại đạt cao nhất với 37.385 ha, trong đó diện tích lúa bị gây hại nặng là 12.857 ha. Các tỉnh có diện tích lúa bị sâu năn gây hại nặng là Kiên Giang, Đồng Tháp, An Giang và Cần Thơ.

Tại Vĩnh Long, diện tích lúa Đông Xuân 2016-2017 bị sâu năn gây hại là 84 ha, ở tỷ lệ dưới 10%. Tuy nhiên, đây là điều kiện tiềm ẩn nhiều nguy cơ sâu năn sẽ gây hại trong vụ Hè Thu 2017. Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn Trung ương, thì mùa khô năm 2017 có thể xuất hiện các cơn mưa trái mùa, mùa mưa có đến sớm hơn năm 2016. Bên cạnh đó, lịch xuống giống lúa Hè Thu 2017 của tỉnh sẽ xuống giống tập trung trong tháng tư và kết thúc xuống giống trong tháng 5 năm 2017. Trong trường hợp, mùa mưa đến sớm, thì các diện tích lúa Hè Thu xuống giống trong tháng 5 sẽ có nguy cơ bị sâu năn gây hại.

Chính vì vậy, để chủ động trong công tác quản lý sâu năn trong vụ Hè Thu 2017, ngoài việc thực hiện công tác điều tra, dự tính, dự báo thì cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân cách quản lý sâu năn hại lúa với nội dung cụ thể như sau:

1. Ký chủ của sâu năn: Ngoài ký chủ chính là cây lúa (cả lúa chét) thì sâu năn còn gây hại trên loài lúa hoang, cỏ lồng vực, cỏ lông tây, cỏ ống, cỏ chỉ, ...

2. Điều kiện phát sinh và phát triển:

- Sâu năn xuất hiện và gây hại lúa quanh năm. Tuy nhiên, sâu năn gây hại nặng trong điều kiện thời tiết trời âm u, nhiều mây, mưa thường xuất hiện liên tục.

- Mùa vụ gieo sạ liên tục không có thời gian cách ly giữa 2 vụ làm cho Sâu năn có cơ hội tích lũy và gia tăng mật số.

- Các trà lúa bị hại nặng do bón phân NPK không cân đối, đặc biệt là những ruộng bón thừa phân đạm.   

3. Đặc điểm sinh sống và cách gây hại:

- Thành trùng có hình dạng giống như con muỗi nhà, dài từ 3-5 mm, sải cánh rộng 8-9 mm, bụng màu đỏ.

- Trưởng thành vũ hóa vào chiều tối và giao phối ban đêm, hoạt động mạnh từ chập tối tới nửa đêm, thích vào đèn và ưa ánh sáng có cường độ mạnh. Thành trùng sâu năn có thể bắt cặp và đẻ trứng ở một ngày sau khi vũ hóa, trứng được đẻ ở mặt dưới lá, gần chân của phiến lá. Mỗi con cái có thể đẻ được từ 65-215 trứng, trung bình 138 trứng.

- Trứng có kích thước rất nhỏ 0,4-0,5 mm, trứng được đẻ riêng lẻ hoặc thành từng nhóm từ 3-4 trứng. Trứng nở thành ấu trùng 3-4 ngày sau khi đẻ.

- Ấu trùng dài khoảng 1-3 mm, có màu trắng đến màu hồng nhạt.

- Sâu non có thể sống ở trên mặt nước bùn từ 4-6 ngày, sau khi nở sâu non sẽ di chuyển lách qua mép bẹ lá hay chui trực tiếp từ ngọn vào tới đỉnh sinh trưởng để ăn phá và tiết ra một loại tiết tố làm cho bẹ lá non phình to ra, kéo lên phía trên, đồng thời hai méo lá dính lại như cọng hành. Những chồi lúa trở thành những cọng hành sẽ không có khả năng tạo bông. Cọng hành phát triển có màu trắng bạc dài từ 10-30 cm.

- Khi nhộng sắp vũ hóa thì di chuyển lên ngọn chui ½ thân mình ra rồi lột vỏ nhộng để lại trên đầu ống hành.

- Sự phá hại của sâu năn ở giai đoạn mạ tới 86,60%, thời kỳ đẻ nhánh bị hại 64,50%, thời kỳ trổ bị hại 4,36%.

- Sự phát sinh với mật độ cao hay thấp của sâu năn còn bị chi phối bởi một số thiên địch, đặc biệt là ong ký sinh. Tỷ lệ ong ký sinh đối với sâu năn có thể lên tới trên 90%.

- Việc xử lý hạt giống, phun thuốc trừ sâu sớm sẽ làm cho tỷ lệ ruộng lúa bị sâu năn gây hại cao hơn những ruộng không xử lý.

4. Biện pháp quản lý sâu năn:

- Củng cố hệ thống bẫy đèn hoặc bẫy dính giúp phát hiện nhanh chóng, kịp thời cao điểm thành trùng sâu năn, để chủ động công tác xuống giống quản lý tốt đối tượng này.

- Đảm bảo thời gian giãn vụ, cày ải, phơi đất ngay sau thu hoạch lúa 2-3 tuần. Tuân thủ lịch thời vụ của cơ quan chuyên môn để cắt đứt nơi lưu trú, nguồn thức ăn của sâu năn.

- Vệ sinh đồng ruộng, đặc biệt là dọn sạch cỏ dại, lúa hoang mọc xung quanh ruộng. Sau khi thu hoạch lúa Đông Xuân xong cần cày xới đất ngay, tránh lúa chét mọc là nơi lưu trú của sâu năn.

- Không xử lý hạt giống hay phun thuốc trừ sâu ở giai đoạn đầu của cây lúa vì sẽ giết chết thiên địch tạo cơ hội cho các loài sâu hại cũng như sâu năn có cơ hội phát sinh, gây hại.

- Theo dõi diễn biến mật số của sâu năn ngay từ khi lúa ở giai đoạn mạ- đẻ nhánh.

- Đẩy mạnh việc áp dụng các gói kỹ thuật "3 giảm - 3 tăng", "1 phải - 5 giảm”, Công nghệ sinh thái, áp dụng tưới nước tiết kiệm "ngập-khô xen kẽ".

- Bón phân cân đối, không bón thừa phân đạm và sử dụng chất kích thích sinh trưởng ở giai đoạn mạ đến đẻ nhánh, cần tăng cường bón lân, kali; bổ sung thêm phân có hàm lượng canxi, magiê và silic.

- Chú ý cần hạn chế tối đa việc phun thuốc hóa học để phòng trị sâu năn vì hiệu quả phòng trị kém, trong tự nhiên có nhiều loại ong ký sinh sâu năn và tỷ lệ ký sinh cao. Cần tăng cường các biện pháp canh tác giúp cho cây lúa phát triển khỏe, nhất là việc bón phân cân đối, tăng cường áp dụng các gói kỹ thuật nêu trên để giúp cây lúa khỏe ngay từ đầu. 

 

                                    Phòng Bảo vệ thực vật – Chi Cục TT&BVTV Vĩnh Long

Các thông tin khác: