Phương pháp nhân, phóng thích hai loài ong ký sinh bọ cánh cứng hại Dừa
Chủ nhật, 21/1/2018

Hai loài ong ký sinh Tetrastichus brontispae, Asecodes hispinarum là loài chuyên tính trên ấu trùng (Asecodes hispinarum) và nhộng (Tetrastichus brontispae) của bọ cánh cứng gây hại trên cây Dừa, Cao kiểng và Dừa nước.

Được sự chuyển quy trình nhân nuôi 2 loài Ong ký sinh Asecodes hispinarum, Tetrastichus brontispae từ Trung tâm Bảo vệ Thực vật Phía Nam. Hiện tại Chi cục Trồng trọt và BVTV Vĩnh Long đã và đang nhân nuôi thành công với tỷ lệ ký sinh trong phòng thí nghiệm đạt hơn 85 % và đã thả ra vườn với số lượng 400-500 mum-my/tháng.

1. Chuẩn bị dụng cụ nhân nuôi

Hộp nhựa, cây cọ mềm, miếng vải vol trắng, mật ong (pha tỷ lệ 1/10), ống nghiệm, kéo... Hộp có thể sử dụng nhiều kích thước khác nhau. Nắp hộp được cắt (hoặc khoan lổ) và thay bằng miếng vải mỏng để tạo sự thông thoáng

- Thức ăn nhân nuôi bọ cánh cứng hại dừa là: lá dừa non.

- Phương pháp thực hiện: trước khi nhân nuôi ong ký sinh cần nhân nuôi bọ cánh cứng hại dừa để làm vật chủ cho ong ký sinh.

2. Nhân nuôi bọ cánh cứng hại dừa làm nguồn vật chủ để nhân sinh khối ong ký sinh  

- Chuẩn bị các hộp nhựa có kích thướt 20 x 15 x 10 cm, dùng kéo hoặc mỏ hàn cắt một lỗ có kích thước 7 x 10 cm ở vị trí giữa nắp hộp, sau đó cắt miếng vải voan có kích thước 8 x 11 cm (như hình 1) dán vào nắp hộp bằng keo silicol để hộp được thông thoáng.

- Thu thập bọ cánh cứng hại dừa từ những cây dừa bị gây hại, thu tất cả các giai đoạn gồm: trứng, ấu trùng, nhộng và thành trùng.

- Cắt lá dừa non thành từng đoạn có chiều dài vừa hộp nhựa, cho khoảng 13 lá vào 1 hộp.

- Phân loại các giai đoạn bọ cánh cứng hại dừa và cho vào các hộp có thức ăn đã được chuẩn bị sẵn. Đối với ấu trùng và nhộng: thả 100 cá thể/hộp; đối với thành trùng: thả 100 cá thể gồm 50 con đực và 50 con cái; riêng đối với trứng: cắt các đoạn lá dừa có ổ trứng cho vào 2/3 hộp, sau đó cắt lá dừa non trộn thêm vào để ấu trùng mới nở có thức ăn.

- Định kỳ thay thức ăn 2 ngày/1 lần. Chuẩn bị sẵn lá dừa non để làm thức ăn và chuẩn bị các hộp sạch để thay.

+ Đối với Ấu trùng: dùng cọ tách ấu trùng sang hộp mới, loại bỏ thức ăn cũ;

+ Đối với Thành trùng : sau khi tách sang hộp mới sẽ giữ lại trứng và chuyển sang hộp đựng trứng, ghi nhãn để theo dõi trứng nở. Khi trứng nở: tách các ấu trùng mới nở sang hộp mới có thức ăn đã được chuẩn bị sẵn.

- Tiếp tục thay thức ăn định kỳ 2 ngày/1 lần cho đến khi có được số lượng lớn ấu trùng và nhộng của bọ cánh cứng hại dừa để cho ký sinh và làm thức ăn cho bọ đuôi kìm.

- Để giúp cho quần thể bọ dừa trong phòng nhân nuôi phát triển tốt, cần phải thu thập bổ sung bọ cánh cứng hại dừa ngoài tự nhiên mang về trộn chung với bọ cánh cứng trong các hộp nhân nuôi, thu thập bổ sung 1 lần/tháng.

3. Nhân nuôi và phóng thích ong ký sinh Asecodes hispinarum, Tetrastichus brontispae

- Ong Asecodes hispinarum là loài ký sinh trên ấu trùng bọ cánh cứng hại dừa và Tetrastichus brontispae ký sinh trên nhộng của bọ cánh cứng hại dừa đều có phương pháp nhân nuôi và phóng thích tương tự nhau:

3.1. Nhân nuôi:

- Chuẩn bị các ống nghiệm nhựa có chiều dài 10 cm, đường kính 1 cm để đựng ấu trùng và nhộng của bọ cánh cứng đã bị ký sinh (mum-my)

- Thu thập mum-my từ các vườn dừa đã bị nhiễm bọ cánh cứng hại dừa mà trước đây đã có phóng thích ong ký sinh. Mang về phòng, cho vào các ống nghiệm, 1 mum-my/1 ống nghiệm đậy ống nghiệm lại bằng bông gòn. Xác định khoảng thời gian đã bị ký sinh dựa vào màu sắc mum-my dự đoán ngày vũ hóa và ghi nhãn dán vào ống nghiệm.

- Khi thấy ong bắt đầu vũ hóa (thấy 1 vài con chui ra khỏi mum-my) tiến hành chuẩn bị như sau:

* Đối với Asecodes hispinarum

Chuẩn bị các hộp nhựa có lá dừa non (5-6 lá) và ấu trùng tuổi 4-5, chuẩn bị dung dịch mật ong 10% làm thức ăn bổ sung cho ong (bằng cách lấy 1 miếng giấy thấm gấp lại kích thước 2-3 cm, tẩm dung dịch mật ong, vắt cho ráo dán vào thành hộp).

Sau khi ong đã vũ hóa hoàn toàn, đếm số lượng ong trong ống nghiệm và tiến hành thả vào trong hộp có chứa ấu trùng bọ cánh cứng hại dừa đã được chuẩn bị sẵn để cho ký sinh, với tỷ lệ; 01 cặp ong + 01 ấu trùng bọ cánh cứng hại dừa tuổi 4,5/hộp.

Dùng một miếng vải voan có kích thước lớn hơn nắp hộp phủ lên trên hộp và dùng nắp đậy hộp lại. Trên nắp hộp dán nhãn và ghi rõ ngày cho ong tiếp xúc với bọ cánh cứng hại dừa.

Sau 48 giờ, thay thức ăn cho ấu trùng bọ cánh cứng hại dừa.

Khi thấy ấu trùng chuyển sang màu nâu (thành mum-my) thì tách riêng ra cho vào hộp nhựa.

Số lượng mum-my dùng để nhân mật số ong ký sinh sẽ cho vào các ống nghiệm (mỗi ống 1 mum-my), dùng nắp bông gòn đậy lại để theo dõi ong vũ hóa. Đặt các ống nghiệm chứa mum-my vào khay nhựa và dán nhãn. Trên nhãn có ghi ngày ong ký sinh tiếp xúc với ấu trùng bọ cánh cứng hại dừa và dự kiến ngày ong sẽ vũ hóa (trung bình là 17 ngày).

Số lượng mum-my còn lại sẽ đựng trong các hộp nhựa nhỏ để phóng thích. Trên nắp hộp có ghi ngày ong ký sinh tiếp xúc và vũ hóa.

Các mum-my có thể trữ ở điều kiện nhiệt độ phòng (28oC, HO= 75%) trong vòng 5 ngày để tích lũy số lượng trước khi đem phóng thích.

* Đối với Tetrastichus brontispae

Chuẩn bị các hộp nhựa có nhộng của bọ cánh cứng hại dừa, cho thêm vào hộp 5-6 lá dừa non để tạo ẩm độ trong hộp.

Chuẩn bị dung dịch mật ong 10% làm thức ăn bổ sung cho ong.

Sau đó thả ong vào trong hộp có chứa nhộng của bọ cánh cứng hại dừa để cho ký sinh, với tỷ lệ 01 cặp ong + 01 nhộng bọ cánh cứng hại dừa/hộp

Sau 24 giờ, tách nhộng đã bị ký sinh sang hộp mới đồng thời cho nhộng mới vào hộp có ong để cho ong ký sinh tiếp xúc đợt tiếp theo (đếm số lượng ong còn sống để cho ký sinh theo tỷ lệ như trên). Có thể ký sinh được từ 2-3 đợt.

Các bước tiếp theo tiến hành tương tự như đối với ong Asecodes hispinarum.

3.2. Phóng thích

Chuẩn bị dụng cụ : Sử dụng các hủ tròn có nắp đậy (cao 7 cm, đường kính 5 cm), đục lổ to có đường kính khoảng 1,2 cm và 03 lổ nhỏ (đường kính 0,5 cm) xung quanh để ong thoát ra ngoài. Dùng một sợi dây xỏ xuyên qua nắp, bên trên có một miếng nylon (kích thước 20 x 20 cm) để ngăn nước mưa thấm vào bên trong và một miếng bông gòn nhỏ bấm vào sợi dây có tẩm mở bò để chống kiến.

Cách phóng thích: nên phóng thích trước khi ong vũ hóa

Trước khi đi phóng thích: Chuẩn bị các ống nghiệm có chứa khoảng 15-20 mum-my/ mỗi ống nghiệm (khoảng 300-600 cặp ong), dùng bông gòn đậy ống nghiệm (đậy sâu vào bên trong để giữ cho các mum-my không bị xáo trộn trong quá trình di chuyển)

Chọn vườn dừa bị nhiễm bọ cánh cứng hại dừa có hệ sinh thái đa dạng và có ẩm độ cao để phóng thích. Dùng một cành cây để lấy miếng bông gòn ra khỏi ống nghiệm, Cho hết mum-my trong ống nghiệm vào dụng cụ phóng thích thông qua lổ to trên dụng cụ; sau đó treo lên một cành cây hoặc tàu dừa cho dụng cụ không tiếp xúc với lá cây để tránh kiến bò vào. Số lượng mum-my phóng thích tùy thuộc vào mức độ gây hại của bọ cánh cứng: từ 2-100 mum-my/ha (khoảng 600-3.000 cặp ong/ha). Sau 1 tháng, có thể phóng thích ong bổ sung lần 2 nếu mức độ gây hại của bọ cánh cứng không giảm.

+ Lưu ý:

1. Trong vườn dừa thả ong ký sinh tuyệt đối không được sử dụng thuốc trừ sâu.

2. Phóng thích ong theo hướng gió để ong dễ phát tán

3. Mỗi vườn dừa nên phóng thích cách nhau 500-1.000 m. Có thể chia nhỏ lượng phóng thích thành nhiều điểm trên mỗi vườn dừa. Chọn vườn đã bị nhiễm nặng để phóng thích trước.

4. Trên những vườn dừa đã phóng thích ong ký sinh thì không nên thả bọ đuôi kìm.

         

Tin, ảnh: Trương Thị Cẩm Hường

 

 

Các thông tin khác:
Hiển thị kết quả 1-10 (của 11)
Trang:1 - 2Trang đầu « Lùi · Tới » Trang cuối