Những giải pháp khắc phục thiệt hại cho cây trồng sau hạn mặn
Thứ năm, 27/8/2020

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, mùa khô năm 2019-2020, tỉnh Vĩnh Long phải đối mặt với tình hình hạn mặn gay gắt, đã khiến cho hơn 2.000 ha diện tích cây trồng bị nhiễm mặn (tập trung ở ba huyện Vũng Liêm, Mang Thít và Long Hồ, trong đó với gần khoảng 1.700 ha cây ăn trái bị thiệt hại, chủ yếu các loại cây nhạy cảm như chôm chôm, sầu riêng…) và hơn 17.000 ha cây trồng trên địa bàn bị thiếu nước tưới (các huyện Vũng Liêm, Trà Ôn, Tam Bình, Mang Thít và Thị xã Bình Minh), ước thiệt hại hơn 150 tỷ đồng. Cây bị thiệt hại ở nhiều mức độ khác nhau, bị suy kiệt, héo lá, giảm năng suất thậm chí chết cây, nông dân phải đốn bỏ, gây ảnh hưởng lớn cho thu nhập của người dân. Hiện nay, hạn mặn đã giảm, mưa xuất hiện ở nhiều địa phương, vì vậy việc rửa mặn, khôi phục lại những vườn cây suy kiệt do bị ảnh hưởng mặn là một trong những ưu tiên lớn của các nhà vườn.

Theo GS TS Nguyễn Bảo Vệ (Nguyên Trưởng khoa Nông nghiệp, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Cần Thơ) cho rằng cần phải biết mặn gây tổn thương cho cây trồng như thế nào, từ đó tìm ra những biện pháp hạn chế tác hại của nó. Tác hại của mặn trên cây trồng có thể được xếp vào 3 nhóm chính:

1) Cây trồng không hút được nước (chết do khát): Muối mặn trong nước làm tăng áp suất thẩm thấu của môi trường nước quanh rễ làm cây không hút được nước. Chỉ một thời gian ngắn sau khi bị mặn (thường không quá 1 giờ) cây trồng đã có triệu chứng thiếu nước. Khi thiếu nước, lá non của lúa cuộn tròn, còn lá già mo lại. Ở cây ăn trái, thiếu nước làm lá bị mềm và rủ xuống. Thiếu nước làm cho các tiến trình biến dưỡng trong cây bị rối loạn.

2)  Cây trồng không hấp thụ được dưỡng chất (chết do đói)

Chất Na của muối mặn đối kháng với các dưỡng chất như NH4+, K+, Ca2+ và Mg2+, làm cho cây trồng khó có thể hấp thụ được các dưỡng chất nầy. Bên cạnh đó, chất Cl- của muối cạnh tranh không cho cây hấp thụ các dưỡng chất NO3-, H2PO4-, HPO42-, SO42-. Do đó sau một thời gian bị mặn, cây trồng thể hiện triệu chứng thiếu dinh dưỡng. Dễ thấy nhất là lá bị mất diệp lục tố vàng đi, sự sinh trưởng của cây bị đình trệ rồi chết dần. Triệu chứng nầy không xảy ra tức thì, thường thì sau vài tuần bị mặn. Nếu độ mặn cao, cây trồng thể hiện triệu chứng ngộ độc trước khi thể hiện triệu chứng thiếu dinh dưỡng.

3) Cây trồng bị ngộ độc (chết do độc)

Sau khi rễ cây hấp thụ muối mặn, muối được đưa lên lá. Ở đây tiến trình thải loại như ứa nước, thoát hơi nước diễn ra làm cho nồng độ muối tăng cao đến ngưỡng độc làm chết tế bào, gây cháy lá. Triệu chứng dễ thấy nhất là chóp lá bị cháy khô. Bên cạnh việc ngộ độc trực tiếp do muối, cây trồng còn bị một ngộ độc khác là không phân giải được những chất oxy hóa mạnh như hydrogen peroxide (H2O2), gốc superoxide (O2-), … trong điều kiện bị stress mặn. Hậu quả là hình thành những gốc độc hydroxyl làm chết tế bào dẫn đến cháy lá. Triệu chứng dễ thấy nhất là những lá già bị chết khô.

Để phục hồi cho cây trồng, đặc biệt là các vườn cây ăn trái, tùy theo mức độ ảnh hưởng của hạn, mặn và mức độ thiệt hại của cây mà người dân có các giải pháp chăm sóc phù hợp để giúp cây sớm phục hồi.

Tưới nước rửa mặn (Rửa mặn đã tích tụ trong đất)

Cần khai thông mương rạch giúp nước luân chuyển trong mương vườn. Đưa nước ngọt vào và nên thay nước trong mương liên tục khi rửa mặn; để rửa mặn hiệu quả nên xây dựng hai cống, một cống đưa nước vào và một cống thoát nước ra.

Kết hợp tưới đẫm nước ngọt lên mặt liếp để rửa mặn và bón vôi trong vườn cây là biện pháp rất cần thiết để giải phóng Na+ ra khỏi keo đất tạo thuận lợi cho việc rửa mặn, liều lượng khoảng 500-800kg/ha (tùy theo độ pH đất). Trên chân đất nhiễm mặn và có phèn thì nên bón loại vôi nung (CaO) có tác dụng rửa mặn và hạ phèn, còn với đất mặn không có phèn có thể bón vôi thạch cao (CaSO4). Xới nhẹ lớp đất mặt xung quanh mô cây nhằm vừa tạo sự thông thoáng cho bộ rễ, tạo điều kiện cho hệ thống rễ hồi phục nhanh, hấp thu dinh dưỡng tốt giúp cây mau phát triển và góp phần thúc đẩy nhanh việc rửa mặn.

Vệ sinh vườn

Đây là việc làm cần thiết để tập trung dinh dưỡng cho cây hồi phục, loại bỏ những cành vô hiệu, cành chết, khô héo, cành bị sâu bệnh; tỉa bỏ bớt hoặc toàn bộ số trái trên cây tùy theo mức độ lá bị rụng ít hay nhiều. Khi hệ thống rễ đã bị thiệt hại do mặn nếu vẫn để trái trên cây thì khả năng hấp thu dinh dưỡng của rễ để nuôi trái bị giảm mạnh, dẫn đến chất lượng trái kém còn làm suy kiệt cây, trường hợp nặng sẽ dẫn đến chết cây.

Bên cạnh, sau thời gian dài khô hạn khi có đủ nước cây sẽ ra hoa, đậu trái rất nhiều, vì thế nên theo dõi tỉa bớt hoa, trái tùy theo sức khỏe của cây, nếu để trái quá nhiều cây dễ bị suy kiệt, khó phục hồi, ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất giảm. Những cây bị suy kiệt nên loại bỏ hết trái (bỏ vụ) để cây tập trung dinh dưỡng phát triển cành lá và cho năng suất vụ sau.

Cung cấp dinh dưỡng cho cây         

Phân hữu cơ đóng vai trò quan trọng để cải tạo lại cơ cấu đất, làm đất tơi xốp, giữ ẩm tạo điều kiện cho hệ thống rễ của cây phục hồi nhanh và cung cấp dinh dưỡng cho một số loài vi sinh vật có lợi trong đất phát triển, nên sử dụng phân hữu cơ hoai hoặc phân hữu cơ vi sinh. Có thể sử dụng các chế phẩm sinh học để tưới vào đất, kích thích cây ra rễ non, đồng thời có thể phun thêm một số loại phân bón lá các dinh dưỡng trung, vi lượng, các axit amin phun lên tán cây để hỗ trợ kịp thời nguồn dinh dưỡng cho bộ lá non phát triển. Khi bộ rễ mới cơ bản được hình thành, bón thêm lượng ít phân hóa học, chọn loại phân có công thức đạm và lân cao (như NPK 20-20-15, NPK 16-16-8, NPK 30-10-10,… hoặc DAP) và bổ sung các dinh dưỡng trung vi lượng sẽ giúp cây sớm hồi phục hơn.

Ngoài ra, trong giai đoạn bắt đầu phục hồi, cây sẽ ra rất nhiều chồi, hoa là điều kiện cho các loại côn trùng gây hại. Do đó cần thăm vườn cây thường xuyên để phát hiện sớm và đưa ra biện pháp phòng trị kịp thời.

Huy Thảo - Phòng BVTV

Các thông tin khác:
Hiển thị kết quả 1-10 (của 17)
Trang:1 - 2Trang đầu « Lùi · Tới » Trang cuối