Các qui trình nhân nuôi bọ hại dừa, ong ký sinh, bọ đuôi kìm cải tiến
Thứ năm, 28/3/2019

Tỉnh Vĩnh Long là một trong bốn tỉnh được Trung tâm Bảo Vệ Thực Vật phía Nam chọn để phối hợp thực hiện nghiên cứu đề tài “Quản lý bọ cánh cứng hại dừa (Brontispa longissima) bằng biện pháp sinh học tại các tỉnh phía Nam”, do Cục Bảo vệ thực vật chủ trì, tiến hành trong thời gian từ tháng 01 đến tháng 12 năm 2017. Theo kết quả nghiên cứu của Trung tâm Bảo vệ Thực vật phía Nam (2017), sau 4 -6 tháng phóng thích ong ký sinh hoặc bọ đuôi kìm để phòng trừ bọ ánh cứng hại dừa (BCCHD), cây dừa đã phục hồi, các tàu lá mới không còn triệu chứng gây hại của BCCHD.

Trong quá trình thực hiện đề tài Trung tâm Bảo Vệ Thực Vật phía Nam đã nghiên cứu và phát hiện ra nhiều khâu cải tiến đem lại hiệu quả thiết thực hơn so với quy trình trước đây, đã chuyển giao cho các tỉnh thực hiện đề tài và được Cục Bảo vệ Thực vật công nhận là tiến bộ khoa học kỹ thuật vào cuối năm 2018.

Ngày 05 tháng 11 năm 2018 Cục bảo vệ thực vật ban hành Quyết định số 2994/QĐ-BVTV-KH về công nhận tiến bộ khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực bảo vệ thực vật: Qui trình nhân nuôi, phóng thích ong ký sinh và bọ đuôi kìm phòng trừ bọ cánh cứng hại dừa. Với ba qui trình tiến bộ kỹ thuật mã số TBKT 01-89: 2018/BVTV, TBKT 01-90: 2018/BVTV, TBKT 01- 91: 2018/BVTV.

            Các qui trình nhân nuôi của Trung tâm Bảo Vệ Thực Vật phía Nam đã được Cục Bảo vệ Thực vật công nhận cụ thể như sau:

1. Quy trình nhân nuôi bọ cánh cứng hại dừa (Brontispa longissima).

          1.1. Nhân nuôi:

- Chuẩn bị các hộp nhựa có kích thước 20 x 15 x 10 cm, dùng mỏ hàn cắt một lỗ có kích thước 7 x 10 cm ở vị trí giữa nắp hộp, sau đó cắt miếng vải voan (hoặc lưới nylon) có kích thước 8 x11 cm dán vào nắp hộp bằng keo silicol để hộp được thông thoáng. Chuẩn bị các giá đỡ tự chế có kích thước bằng với đáy hộp.

- Thu thập bọ cánh cứng hại dừa ở tất cả các giai đoạn trứng, ấu trùng, nhộng và thành trùng từ những cây dừa bị gây hại.

- Cắt lá dừa non và lá dừa già thành từng đoạn có chiều dài 15 cm, lá dừa non được sử dụng để nuôi thành trùng, lá dừa già dùng để nuôi ấu trùng và nhộng.

- Cho lá dừa non vào các hộp nhựa có lót sẵn giá đỡ tự chế (13 lá/hộp); lá dừa già được xếp lại thành bó và buộc bằng sợi thun, đặt vào trong hộp (10 - 13 lá/hộp).

- Phân loại các giai đoạn của bọ cánh cứng hại dừa và cho vào các hộp có thức ăn đã được chuẩn bị sẵn. Đối với ấu trùng và nhộng: thả 100 cá thể/hộp; đối với thành trùng: thả 100 cá thể gồm 50 con đực và 50 con cái; riêng đối với trứng: cắt các đoạn lá dừa có ổ trứng cho vào 2/3 hộp, sau đó cắt lá dừa già trộn thêm vào để ấu trùng mới nở có thức ăn.

            1.2. Thay thức ăn cho bọ cánh cứng hại dừa:

- Đối với ấu trùng: Định kỳ thay thức ăn 3 - 4 ngày/1 lần. Chuẩn bị sẵn lá dừa già để làm thức ăn, dùng cọ tách ấu trùng sang hộp mới, loại bỏ thức ăn cũ.

- Đối với thành trùng: Định kỳ thay thức ăn 2 ngày/1 lần. Chuẩn bị sẵn lá dừa non để làm thức ăn và chuẩn bị các hộp sạch để thay.

- Sau khi tách thành trùng sang hộp mới sẽ giữ lại trứng và chuyển sang hộp đựng trứng, ghi nhãn để theo dõi trứng nở. Khi trứng nở: tách các ấu trùng mới nở sang hộp mới có thức ăn đã được chuẩn bị sẵn.

- Tiếp tục thay thức ăn định kỳ cho đến khi có được số lượng lớn ấu trùng tuổi 4 và nhộng của bọ cánh cứng hại dừa cần sử dụng để cho ong ký sinh.

            1.3. Điều kiện nhân nuôi:

Để nhân nuôi đạt hiệu quả cao thì điều kiện nhiệt độ trong phòng là 28 oC và ẩm độ 60

2. Quy trình nhân nuôi, phóng thích ong ký sinh (Tetrastichus brontispae, Asecodes hispinarum) để phòng trừ bọ cánh cứng hại dừa (Brontispa longissima)

          2.1. Nhân nuôi:

- Chuẩn bị các ống nghiệm nhựa để đựng ấu trùng và nhộng của bọ cánh cứng hại dừa đã bị ký sinh (mummy).

- Thu thập mummy từ các vườn dừa bị nhiễm BCCHD mà trước đây đã có phóng thích ong ký sinh. Cho vào các ống nghiệm, 1 mummy/1 ống nghiệm, dự đoán ngày ong vũ hóa, ghi nhãn và theo dõi.

- Khi thấy ong bắt đầu vũ hóa, tiến hành chuẩn bị như sau:

❖  Đối với ong Asecodes hispinarum:

+ Chuẩn bị các hộp nhựa có lá dừa già (khoảng 5 - 6 đoạn lá dài 15 cm) và ấu trùng tuổi 4, chuẩn bị dung dịch mật ong 10% làm thức ăn bổ sung cho ong.

+ Sau đó thả ong vào trong hộp có chứa ấu trùng BCCHD để cho ký sinh, với tỷ lệ: 30 cặp ong + 10 ấu trùng BCCHD tuổi 4/ hộp.

+ Dùng một miếng vải voan có kích thước lớn hơn nắp hộp phủ lên trên hộp và dùng nắp đậy hộp lại. Trên nắp hộp dán nhãn và ghi rõ ngày cho ong ký sinh BCCHD.

+ Sau 48 giờ, tách ong ra khỏi hộp và thay thức ăn cho ấu trùng BCCHD. Đếm số lượng ong còn sống và cho ký sinh tiếp lần thứ hai theo tỷ lệ như trên.

+ Khi thấy ấu trùng chuyển sang màu nâu (thành mummy), tách riêng ra và cho vào các ống nghiệm để theo dõi ong vũ hóa.

+ Đặt các ống nghiệm chứa mummy vào khay và dán nhãn. Trên nhãn có ghi ngày ong  ký sinh và ngày dự kiến ong sẽ vũ hóa.

+ Các mummy lưu trữ ở điều kiện phòng nhân nuôi trong vòng 5 ngày sau khi chuyển màu để tích lũy số lượng trước khi đem phóng thích.

❖  Đối với ong Tetrastichus brontispae:

+ Chuẩn bị các hộp nhựa có nhộng của bọ cánh cứng hại dừa, cho thêm vào hộp 5 - 6 đoạn lá dừa già dài 15 cm để tạo ẩm độ trong hộp.

+ Chuẩn bị dung dịch mật ong 10% làm thức ăn bổ sung cho ong.

+ Sau đó thả ong vào trong hộp có chứa nhộng của BCCHD để cho ký sinh, với tỷ lệ: 8 cặp ong + 10 nhộng BCCHD / hộp.

+ Sau 24 giờ, tách nhộng đã bị ký sinh sang hộp mới đồng thời cho nhộng mới vào hộp có ong để ong ký sinh đợt tiếp theo (theo tỷ lệ như trên).

+ Các bước tiếp theo tiến hành tương tự như đối với ong Asecodes hispinarum.

          2.2. Phóng thích:

- Chuẩn bị lồng phóng thích: Sử dụng các hủ tròn nhỏ có nắp đậy hoặc các chai nước uống đóng chai đã qua sử dụng để làm lồng phóng thích ong ký sinh.

- Cách phóng thích: Chọn vườn dừa bị nhiễm BCCHD, treo lồng phóng thích với số lượng 15 - 20 mummy/lồng; Số lượng mummy phóng thích tùy thuộc vào mức độ gây hại của BCCHD: từ 100 - 200 mummy/ha. Sau 1 tháng, phóng thích ong bổ sung thêm lần thứ hai. Nếu thấy triệu chứng gây hại trên các tàu dừa không giảm, cần phóng thích bổ sung ở những tháng tiếp theo.

          ❖  Một số lưu ý:

+ Không được sử dụng thuốc trừ sâu trong vườn dừa có phóng ong ký sinh.

+ Các vườn dừa được phóng thích ong ký sinh cách nhau từ 500 - 1000 m. Chia nhỏ lượng phóng thích thành nhiều điểm. Chọn vườn đã bị nhiễm nặng để phóng thích trước. Có thể phóng thích 2 lần/tháng để tăng hiệu quả phòng trừ.

           2.3. Điều kiện nhân nuôi:

- Để nhân nuôi đạt hiệu quả cao thì điều kiện nhiệt độ trong phòng là 28 oC và ẩm độ 67 %.

- Trong quá trình nhân nuôi nếu thấy các ấu trùng tuổi 4 hoặc nhộng chuyển thành mummy nhưng khi sờ vào thấy mềm nhũng thì có thể đã bị nhiễm khuẩn; hoặc các mummy trở nên chai cứng và có các sợi nấm xung quanh chứng tỏ đã bị nhiễm nấm thì cần loại bỏ ngay.

3. Quy trình nhân nuôi, phóng thích bọ đuôi kìm (Chelisoches variegatus) để phòng trừ bọ cánh cứng hại dừa (Brontispalongissima)

            3.1. Chuẩn bị vật liệu nuôi

- Chuẩn bị hộp nhựa có kích thước 20 x 15 x 10 cm, trên nắp cắt lỗ có kích thước 7 x 10 cm và dán một miếng vải voan hoặc lưới nylon để hộp được thông thoáng; Thùng hoặc xô nhựa có đường kính 30 cm, đục 01 lỗ nhỏ đường kính 0,5 cm ở vị trí cách mặt đáy 2 cm, dán một miếng lưới nhỏ vào vị trí lỗ đục; Sử dụng các nắp của nước uống đóng chai và các hộp tròn (có đường kính 5 cm, chiều cao 5 cm) để đựng thức ăn cho bọ đuôi kìm và chứa bông gòn giữ ẩm.

- Thức ăn cho bọ đuôi kìm: Thức ăn mèo (cat food) được xay nhuyễn.

- Lá dừa già cắt thành từng đoạn dài 15 cm và dài 30 cm.

- Điều kiện nhân nuôi:

+ Bọ đuôi kìm rất dễ thích nghi với điều kiện môi trường, có thể nuôi trong điều kiện tự nhiên. Tuy nhiên, để nhân nuôi đạt hiệu quả cao thì điều kiện tối ưu trong các thùng nuôi: Nhiệt độ từ 28 - 30 oC và ẩm độ từ 70 - 75 %.

            3.2. Phương pháp nhân nuôi

- Thu thập bọ đuôi kìm ngoài tự nhiên thả vào trong hộp nhựa với 5 - 6 đoạn lá dừa có chiều dài 15 cm, số lượng 5 thành trùng cái và 3 thành trùng đực. Dùng miếng bông gòn (kích thước 4 x 4 x 2 cm) thấm nước đặt trong hộp tròn và để vào bên trong hộp nuôi giúp giữ ẩm. Thức ăn xay nhuyễn đổ vào nắp chai và đặt vào trong hộp nuôi.

- Quan sát thấy bọ đuôi kìm cái đẻ trứng, tách bọ đuôi kìm đực sang hộp nuôi khác. Thay lá dừa 5 - 7 ngày/lần, bổ sung thêm thức ăn cho bọ đuôi kìm. Sau khi trứng nở, chờ đến khi ấu trùng bọ đuôi kìm chuyển sang tuổi 2, tách toàn bộ ấu trùng sang nuôi trong thùng đã được chuẩn bị thức ăn, bông gòn giữ ẩm và 30 - 40 đoạn lá dừa già dài 30 cm, số lượng 200 - 500 con/thùng. Theo dõi và thay lá dừa 7 ngày/lần, phun thêm nước để giữ ẩm và bổ sung thức ăn cho bọ đuôi kìm.

- Khi bọ đuôi kìm trưởng thành, chọn những con thành trùng cái khỏe để nhân nuôi giữ nguồn, còn lại sẽ được mang đi phóng thích.

 

                3.3. Cách phóng thích

- Chọn cây dừa có BCCHD gây hại để thả bọ đuôi kìm. Lấy những đoạn lá dừa có bọ đuôi kìm bên trong thả lên đọt dừa (đối với cây dừa thấp) hoặc thả dưới gốc cho bọ đuôi kìm bò lên trên. Mật độ thả từ 5 đến 10 con/cây.

Lưu ý: Không thả bọ đuôi kìm trong các vườn dừa đã phóng thích ong để tránh bọ đuôi kìm ăn ấu trùng hoặc nhộng của BCCHD đã bị ký sinh.

Cẩm Hường - Phòng BVTV

(Nguồn Trung tâm bảo vệ thực vật Phía Nam)

Các thông tin khác:
Hiển thị kết quả 1-10 (của 11)
Trang:1 - 2Trang đầu « Lùi · Tới » Trang cuối